گل جمال
از تركمنان تكه طايفه وكيل در نيمه دوم قرن هيجدهم در مرو زندگي مي كرد. او همسر نوروردي خان؛ رهبر تركمنان تكه درامد. ما جرا ازين قرار بود كه بين تركمنان ساريق و تكه بر سر صاحب اراضي حاصلخيز رغاب اختلاف پيش آمد و تكه هاي ساكن مرو از نوروردي خان خواهش كردند تا ساريق ها را سر جاي خود نشاند. نوروردي خان با دو هزار سوار در مدت شش ماه آنان را مطيع و منقاد نمود و تسلط و حاكميت تكه ها را بر مرغاب و ساريق ها مسجعل نمود. تكه هاي مرو به ميمنت اين خدمات و مهرباني هاي نوروردي خان، علاوه بر دادن زمين و آب فراوان به او، دختر عاقل و زيبايي از طايفه وكيل به نام «گل جمال» را به عقد او درآوردند. نوروردي خان اساسا بيشتر در آخال زندگي مي كرد؛ دو سال بخاطر اين وصلت و اقتدار خود ، در مرو باقي ماند. سپس به آخال برگشت. نوروردي خان زندگي زنا شويي خود را با گل جمال به روش اقامت گاهي در آخال و گاهي مرو ادامه مي داد، تا اينكه در اثر سوء قصد به جان وي بطور مشكوكي در 51 سالگي در سال 1880 از دنيا رفت، اين واقعه قبل از تسليم كامل تركمنستان و فاجعه گوگ تپه در 1881 م كه قرارداد آخال را در پي داشت بر وقوع پيوسته است. گل جمال بعد از مرگ شوهر محل توجه محافل سياسي روس و انگليس قرار گرفت. همچنين بعلت تملك دارايي هاي فراوان در بهترين اراضي مرو اقتدار مالي و اعتبار سياسي و اجتماعي فراواني يافت. شايد براي اولين بار در اين مناطق «گل جمال» بعنوان يك زن توانست از جايگاه سياسي – اجتماعي برخوردار گشته در تصميم گيرهاي آن زمان موثر باشد. گل جمال از نوروردي خان «يوسف خان» را بدنيا آورد. يوسف خان به تشويق مادر خود و به مناسبت جايگاهي اجتماعي اش، در نبرد خونين تركمن ها عليه استعمارگران روس در گوگ تپه مشاركت نمود.

سونا سارلی
مجله فراغی شماره ۳۲